Es yo pé koumandé artis ?

Serghe Kéclard

Rubrique

Lot jou-a, an kanmarad ka di mwen : «Fok  matjé, désinen, penn, chanté sa nou ka viv laa, aprézan,  konfinasion-an, ankazman-an,  vaksinasion-an !» Lamenm, man réponn li :«Sa vré, ou ni rézon! Bagay-tala, koukoumvakoum-tala, sé bonbon-béni ba awtis !» Men a bien gadé, es sa pli vré ?

La ou za wè moun ki ni labitid jwé épi mo, épi koulè, épi tout kalté zagré, bizwen yo koumandé-yo mété doubout sa yo andwa mété doubout, tou lé jou, pou viv létjè ?

La ou za jen wè moun ki ka ladjé kò-yo ek lespri-yo, an ti-moman adan jounen-an, pou zayé Labelté, o «garde à vous» douvan  lod an lot moun?

Sel koté yo ka wè sa, sé adan péyi Léta kwè sé li ki met-a-manniok. Nou tout sav, oliwon latè-a, nonm épi fanm ka touvé tout kalté manniè koubaré sa.

An awtis pé désidé anlè pwa kò'y, (oben adan an doukou bien espésial), désinen, penn, chanté oben matjé anlè  Covid-la,  lélékou-a, goudou-goudou-a, déblozay-volkan-an, siklòn-lan... Men, sé li yonn ka chwazi, ki tan ek ki manniè i ka fè'y. Sé li yonn met-afè.

Anni gadé :  

- lè Raphaël Tardon matjé La Caldeira, anlè déblozay volkan Sen-piè-a;

- lè Esope, asou maladi lapes-la, -adan an transbòdaj G. Haudent- matjé «La confession de l'Asne, du Renard et du Loup» oti La Fontaine pran «Les animaux malades de la peste»;

- lè Camus matjé La Peste, asou menm maladi-tala;

- lè Yannick Lahens ékri Failles, oben Frankétienne penn Désastre, asou tranbmantè Ayiti-a, pa koté 2010;

yo pies-la pa atann an lod andéwò. Sé an fondok kò-yo, lespri-yo, tjè-yo,  yo anni ay chaché sa yo té lé di, té lé montré, ajijé wè, dénonsé.

Douvan nenpot ki batmanman, kisiswa an méchan maladi, an dépotjolaj lanati, l'Aw pa bizwen yo di'y sa i andwa fè. I ka kouté  ti-lavwa-a ki andidan chak moun-lan é silon sa i yé, sa i viv, sa i aprann oben sa i ka kwè, zagré-a ki ka sòti-a ké ni an kanman ki ta'y.  

Toutfwazékant,  pa konprann, sé fanm-lan, sé nonm-lan, ki ka pran tout dispozision-yo pou mété kòyo an sèvis lékriti, lapenti, lanmizik, kisasayésa, sé toulong yo awtis. Menm si délè yo kom vizité, yo ka rété nonm ek fanm épi tout mové mes-yo, tout mizi-yo oben tout bon tjè-yo.

Tou sa pou di, pli souvan ki rarman, sé réyalité lavi-a ki ka koumandé. Padavwè matjè, pent, eskiltè, mizisien ka djoubaté épi moun ka sanm yo, moun ka viv pres kon yo, an mitan an sosiété oti lajan sé misié-liwa.

An-final-di-kont, sa ki potalan adan tou sa, sé sa ou ni pou di - fos anchouké ou anchouké adan kilti'w - é lamanniè ou ka di'y - adan an pawol, an koulè, an mofwaz ki ta'w, an monn ki ta'w. Kisiswa la ou trapé lidé-a - andidan'w oben andéwò - sé zié é sé jijman piblik-la ki met ...                                      

 

Es yo ka koumandé awtis ? Serghe Kéclard, mé 2021         

Connexion utilisateur

Commentaires récents

  • "A l'arpenteur inspiré" (2006), hommage à Jean Bernabé

    SIMPLICITE/COMPLICITE

    Albè

    15/04/2026 - 18:02

    Trop souvent aux Antilles une simplicité affichée revient à conforter la fainéantise intellectuel Lire la suite

  • Interdit de rire !...

    L'ANTISEMITISME NE NOUS CONCERNA PAS...

    Albè

    15/04/2026 - 12:16

    ...nous autres, Antillais ! Il n'y a jamais eu de Juifs ni de musulmans chez nous. Lire la suite

  • من أصول تونسية.. رئيسة بلدية أورلي الفرنسية تتعهد بمكافحة التمييز

    ELLE COMPREND PAS FRANCAIS...

    Albè

    15/04/2026 - 12:09

    T'as pas vu qu'elle écrit avec des pattes de mouche ? Lire la suite

  • "A l'arpenteur inspiré" (2006), hommage à Jean Bernabé

    compétence n'est pas arrogance.

    @Lidé

    15/04/2026 - 08:54

    Souvent les personnes qui veulent oeuvrer pour le bien commun sont modestes.
    Lire la suite

  • من أصول تونسية.. رئيسة بلدية أورلي الفرنسية تتعهد بمكافحة التمييز

    Ici et là-bas.

    yug

    15/04/2026 - 08:47

    Marrante cette franco-tunisienne qui prétend lutter "contre toute les formes de racisme et de dis Lire la suite

  • « Quand l'Etat engagera-t-il enfin une véritable reconquête de fraternité territoriale en Martinique avec des moyens à la hauteur des enjeux ? »

    Albè, on peut présumer que @Lide...

    Frédéric C.

    15/04/2026 - 08:38

    ...veut nous dire qu’en matière de génocides, les 1ères colonisations françaises, sur le continen Lire la suite

  • Interdit de rire !...

    Non , le "peuple juif" n’a pas oublié...

    Frédéric C.

    15/04/2026 - 06:49

    ...tout cela. Lire la suite

  • "A l'arpenteur inspiré" (2006), hommage à Jean Bernabé

    En dépit de ce travail considérable...

    Frédéric C.

    14/04/2026 - 20:13

    ...il m’a été donné de constater dans les années 1980*, pendant mes études de droit sur le campus Lire la suite

  • من أصول تونسية.. رئيسة بلدية أورلي الفرنسية تتعهد بمكافحة التمييز

    ALLO, BILAL ?

    Albè

    14/04/2026 - 19:36

    Ti pé traduire pou' moi, sitèplé !

    Lire la suite
  • « Quand l'Etat engagera-t-il enfin une véritable reconquête de fraternité territoriale en Martinique avec des moyens à la hauteur des enjeux ? »

    réponse au suprémacistes

    @Lidé

    13/04/2026 - 11:26

    Je répond à cet étron qui comme marco rubio se glorifie des crimes de ces
    Lire la suite