Lang kréyol la fè anchay vansé-douvan (progrès) dépi siek-la ki fini bout-la. Jòdi-jou, menm sa ki rayi'y pa noz vréyé méprizasion ba'y ek kriyé'y "patwa" ankò. Men, es sa lé di ki lang-lan vini kon nenpot kiles lang asou latè, ki i vini mapipi ?
Piespa !
Pòko antouléka. Poutji ? Sé davwè adan lavi an lang ni pliziè koraj (obstacle) pou rivé janbé avan lang-lan pé di i met kò'y. Dabò-pou-yonn, fok sé moun-la ki ka palé'y la rivé admet ki sa ki ka sòti nan bouch-yo a sé pa pawol initil mé pawol ki sérié. Dézienm bagay : fok sé moun-lan konpwann ki sa nésésè matjé lang-lan ek fok yo mété doubout an sistenm lékriti ba'y. Twazienm bagay : fok yo sèvi épi sistenm lékriti-tala pou sa matjé liv, jounal, pankat, non lari oben kartié, piblisité kisasayésa...(etc...). Katriyem bagay : fok lang-lan rantré adan lékol, linivèsité, lajistis, ladministrasion, légliz kivédi (c'est-à-dire) toupatou. Sentjem bagay : fok sèvi lang-lan pou sa transbòdé (traduire) liv ki matjé adan dot lang davwè (parce que) sa ka blijé lang-lan sòti adan adoumanman'y (zone de confort).
Lè zot wè tout lo bagay-tala érisi fet, ni an dènié-dènié larel pou sa janbé avan lang-lan vini an lang toutafetman djok : fok matjé bagay ki siantifik. Sé sa ki pli red la davwè adan Lasians ni anchay vokabilè, anchay lidé, anchay démonstraksion ki lang kréyol la pa abitié esprimen. Sé pa kréyol li-yonn ka bité anlè kalté masonn-tala : an lang kon fwansé, abo i wototo, ka pwan bon fè adan sektè Lenfowmatik la. I blijé sèvi épi anchay mo anglé kontel "hardware", "software" oben "spam". Erez-di-bonnè, ni langis fwansé ka djoubaké (travailler dur) pou sa kréyé mo-nef (néologisme) ki kay ranplasé sé mo anglé tala.
Pou kréyol, sé dépi atjelman fok nou koumansé katjilé asou zafè lang siantifik la. Nou pé pa atann davwè lasians ka vansé gran balan chak jou ek nou pé rivé an lè éti kréyol pé ké pé suiv ankò. Mi yonndé teks asou astwofizik :
. https://fondaskreyol.org/article/lawonn-bel-zanno-se-ki-sa
. https://fondaskreyol.org/article/bidim-blo-a-sa-sa-ye-an-vre
. https://fondaskreyol.org/article/yonnde-katjil-asou-fondas-floko-kosmos
Kon nou ka rimatjé, sé pa rédi chez bò tab ki la, mé si zot wè nou pa fè débriya adan sektè lasians-lan, kréyol ké toujou rété an ti lang folklorik...
LOOOOOOOOOOOOOOOL !
Lire la suite...sais pas. Lire la suite
Les internautes ne lisent malheureusement que les articles ayant un titre-choc comme celui que no Lire la suite
...entre nb d’ouvertures et nb de lectures effectives. Lire la suite
Frédéric C., il ne faut pas confondre le nombre de vues et le nombre d'articles REELLEMENT lus. Lire la suite
...1038 fois depuis sa mise en ligne. Lire la suite
...sont particulièrement intéressants, et il y a des échanges. Lire la suite
Messieurs-dames les commentateurs et commentatrices, il ne faut pas que vos commentaires soient a Lire la suite
...Jacques PORTECOP? Lire la suite
...Ça ne m’affecte pas. Bref! Lire la suite