Ni pliziè bagay nou pa sav parapot a Trinidad.
Kontel, nan 19è siek-la ek jis nan sé lanné 1930 la, lang ki té pli fò, pli djok, pli mapipi adan péyi-tala, sé té lang kréyol la. An kalté kréyol ki té pres menm-parey (identique/ épi tala nou ka palé Matinik la. Lang anglé-a té dèyè menm nan lépok-tala ek kontel (par exemple/for example) sé kréyol sé chantè kalipso a té ka sèvi. Déziem bagay nou pa konnet non pli sé ki sé atè Trinidad yo matjé primié gramè lang kréyol la. Moun-la ki fè'y la sé an nonm yo té ka kriyé John Jacob Thomas ek liv-li a sé The Theory and Practice of Creole Grammar (1869).
Men, anmizi-anmizi, kréyol koumansé bat dèyè ek jòdi-jou, sé anni adan dé sèten piti konté kon Maraval ek Mòn Koko viékò ka kontinié palé'y, moun ki ni plis ki 70 lanné asou tet-yo kon nou pé wè'y adan vidéo-a ki anba artik-tala. Erez-di-bonnè (heureusement/fortunately), ni jenn moun ki koumansé défann lang-lan akonté di sé lanné 1980 an ek atè Linivèsité Trinidad ni langis ki ka anséyé'y kontel Jo-Ann Ferreira. Ni militan kréyol ka chaché défann li pou disparet pa anni pwan'y toutafetman kon Nnamdi Hodge. Yo ka montré timanmay konnet li, yo ka fè liv, flim, vidéo kisasayésa (etc...)...
Sitiasion lang kréyol la ka montré nou an bagay : si an pep pa ka défann lang-li, si i pa ka gloriyé'y (célébrer/to celebrate), enben, i ké tjilé, tjilé, tjilé jiktan pèsonn pé ké konnet li ankò. Fok pa moun Matinik ek Gwadloup konpwann sa pé pa rivé yo ! Kréyol sé bwet-nwè kilti-nou kon an sosiolangis gwadloupéyèn, Dany Bébel-Gisler, té ka di kivédi (c'est-à-dire/that is to say) lè an avion chapé-tonbé, sel bagay ka pèmet nou konpwann sa ki pasé sé lè ou ka ouvè bwet-nwè'y (black box).
Epi fok pa nou janmen bliyé ki nan 19è sik-la ek lanmwatié 20è la, kréyol té 2è lang yo té ka palé plis apré lang panyol adan bannzil (archipel/archipelago) karayib-la dépi la Lwiziàn pou rivé jik La Guiyàn. Sé té an zouti ki té ka lianné (relier/to relate) nou, Lwizianè, Ayisien, Gwadloupéyen, Dominitjen, Matinitjé, Sent-Lisien, Grènadien, Trinidadien ek Guiyanè.
Kidonk nou pa andwa kité lang-tala disparet an pies kalté manniè !
Voici ce qu'écrivait en aout dernier le dénommé Albè (voir qq lignes plus haut):
Lire la suite
A force de défendre la blanchitude tu finiras par être recruté par l'équipe de Teddy Judoka ! Lire la suite
Pour ce salopard blanc ayant tué un Arabe ,pas de pointillés ,pas de prénom seulement ,pas simple Lire la suite
...t'oblige à regarder des sites-web comme Fondas Kréyol qui ne correspondent pas à tes lubies ! Lire la suite
Dans le cadre d'une opération contre l'orpaillage clandestin ,la Guinée vient d'expulser manu mi Lire la suite
...Kévin T...et de tous les racistes et fachos de France, de Navarre et de Gaule.
Lire la suiteOlivier Jean-Marie vient de dire de manière très mesurée et courtoise ce que ressentent certains Lire la suite
...c'est EXACTEMENT PAREIL ! Lire la suite
Le Mali dont est originaire la famille de B.Bagayoko (né à Levallois -Perret ....pas à Bamako !!! Lire la suite
...si les immigrés de pays bombardés par l'Occident ont aujourd'hui des enfants qui deviennent de Lire la suite