Anlo sik pou ayen toubannman

Rubrique

   Kidonk zot ka fè wol pa sav ki sa jandam-la di Sentàn lot jou-a sé sa laplipa Fwansé ka viv Matinik ni nan zékal-tet yo ? Zot pa sav, dapré zot, ki lè sé moun-tala ant yo, yo ka fouté nou adjendjen bonmaten-an-midi-oswè ?

   Sispann fè kon an jenn-fi ki wè an lolo pou primié fwa !

   Men ki moun ki lotè sitiasion-tala ? Ki moun ki reskonsab bagay-tala ? Sa bien bel kondanen sé rasis-tala men sé pa pies koté sa ké mennen nou. Sé pa an tjou-patat sa ké mofwazé ba nou adan kalté bankoulélé toulong-alé a nou ka viv adan'y lan dépi 1946. Nou tout-la ka fè konsidiré rilasion-nou épi la Fwans ka koumansé jistiman nan lanné-tala aloski sé dépi...1635 Fwansé débatjé Wanakaéra, ki yo fann-jou sé moun-natif-natal la kivédi sé Kalinago-a, ek yo vini kriyé lilet-tala "Matinik". Apré sa, yo mennen-vini etsétéra Neg dépi l'Afrik ki yo fouté nan lestravay ek aprè 1848 nan dimi-lestravay pannan 3 siek (1660-1960) pou sa koupé kann ba yo. Pannan tout tan-tala, sé Matinik ki té ka vréyé lajan ba la Fwans pis sé djouk-la (/sé esklav-la) pa té ka risivwè pies kalté salè. Sa yo té ka risivwè sé kout fwet ek lè dé sèten adan yo té ka chapé-mawon, lè sé Bétjé-a té trapé yo, yo té ka tjwé yo. Yo té ka dépotjolé yo !

   Sé anni dépi 1950-60 Matinik ka dépann di la Fwans kivédi apenn 70 lanné.

   Pèsonn, pies politisien, pies grangrek, pies jounalis kisasayésa...pa ka janmen di sa ! Yo ka kité an minis fwansé tiré méprizasion ba nou (yonn ki té vréyé nan djol sé politisien-nou an ki i té sanblé pou an réinion atè Pari : "L'autonomie, ça se paye !"). Pèsonn Matinik pa di misié, éti gran-paran'y pa menm fwansé, pa rété la ek fèmen djol-li. Zanset-nou travay ba la Fwans pou ayen pannan 3 siek aloski zanset minis-tala pa janmen rapòté la Fwans pa menm an lapo pistach ! 

   Kidonk, sé fot-nou dabò-pou-yonn, si zot wè nenpot ki ti jandam analfabet ka pèmet kò'y jouré nou...

Connexion utilisateur

Commentaires récents

  • Ki koté lo moun-tala pasé ?

    ALIGNEURS...

    Albè

    22/10/2026 - 20:10

    Man pa kwè ni anlo moun ka li FONDAS KREYOL. Arété rakonté KOUYONNAD ! Lire la suite

  • L'incendiaire "présumé" de la mairie de Limoges n'est ni un Mohamed ni un Mamadou

    "................"

    yeg

    22/10/2026 - 15:56

    Pourquoi le mot "présumé" du titre est-il entre guillemets ? Lire la suite

  • Ki koté lo moun-tala pasé ?

    ..."led adan konpowtasion-nou" ?

    Daniel

    22/10/2026 - 14:35

    Pétet pas yo vini malen, afòs li Fondas Kreyol lanne passe.
    Lire la suite

  • Bracages à Fort-de-France : "...s'exprimant en créole saint-lucien"

    C'EST TOI LE PREMIER DELINQUANT !

    Albè

    21/10/2026 - 11:10

    Tu mériterais qu'on t'arrache ta gueule d'Oncle Tom et de négro aliéné. Lire la suite

  • Bracages à Fort-de-France : "...s'exprimant en créole saint-lucien"

    Et si on avait dit "des braqueurs ste-luciens" ,votre réaction ?

    yeg

    21/10/2026 - 11:02

    Exactement le même phénomène que je décrivais il ya qq commentaires de celà: par peur dêtre trait Lire la suite

  • Le chef du renseignement d'Arabie saoudite sur la sellette

    ET DONC...

    Albè

    21/10/2026 - 07:42

    ...ce général noir saoudien a fait COMMENT pour naitre puisque ses parents étaient tous castrés ? Lire la suite

  • Le chef du renseignement d'Arabie saoudite sur la sellette

    LES PETITS-ENFANTS DE BILAL-LE-CASTRÉ

    yeg

    20/10/2026 - 21:27

    Bilal ,le premier muezzin de l'histoire était un Nègre ESCLAVE ,notons-le ,au 7ème siècle donc pr Lire la suite

  • Le chef du renseignement d'Arabie saoudite sur la sellette

    DIGNE DESCENDANT DE...

    Albè

    19/10/2026 - 19:38

    ...Bilal ?

    Lire la suite
  • "Importer le Tiers-monde", selon J. D. Vance

    CARTHAGO...

    Albè

    19/10/2026 - 08:18

    Heu...Au collège, on m'avait appris "Carthago delenda est" lors de cours d'histoire chiants au po Lire la suite

  • Le lycéen dézingueur d'Aubagne ne s'appelle ni Mohamed ni Mamadou ni Mano !

    yeg; pourquoi ce larbinisme?

    @Lidé

    17/10/2026 - 07:39

    votre larbinisme vous empêche de comprendre que: judaïsme, christianisme et islam c'est la même m Lire la suite