iSokrat 2 - Gorée : Penga chok épi…jénétik !

Hector Poullet

Rubrique

     FONDAS KREYOL est un site-web (journal en ligne) qui ne vit pas de la publicité capitaliste comme la totalité de ses confrères antillais ni de subventions publiques, mais uniquement de l'aide émanant de ses rédacteurs (trices) et surtout amis (es). Celles et ceux qui souhaiteraient nous aider peuvent prendre contact avec nous à l'adresse-mail ci-après : montraykreyol@gmail.com

   La seule "ligne" qui est la nôtre est celle de la libre expression de nos collaborateurs et collaboratrices, sachant que nous publions toutes les opinions (de la droite assimilationniste à l'extrême-gauche "indépendantiste") et cela depuis le prédécesseur de FONDAS KREYOL à savoir MONTRAY KREYOL lequel a duré 15 ans et redémarrera un jour ou l'autre. FONDAS KREYOL, lui, a 4 ans d'existence.

    Tout cela pour dire à nos lecteurs et lectrices que les articles publiés sur notre site n'engagent que leurs rédacteurs et rédactrices, pas le site-web en tant que tel...

Dé jou avan an pwan chimen pou ay an  péyi a sé Tata Sonba la, mwen anvi rakonté-zòt on prèmyé vwayaj an té fè a Gorée (Sénégal) ja tini pasé dis lanné.

An toujou té vlé konnèt chimen-la sé prizonnyé nèg sòti an Lafrik pou  yo rivé kotésit , an toujou té vlé konnèt chimen-la désèrten moun ka fè konnès a moun,  té ka fè-yo pwan pou yo té  vini èsklav an Lanmérik.

On granmadanm onjan mistik, èvè on bèl laj asi tèt a chivé blan a-y, on madanm té ka rété a Kabrit (sèksyon Chèlchè) Zabitan, lè an di-y poukisa an té k’ay anba-la i di-mwen :

« Ou k’ay anba-la chè, kouté, si ou k’ay la sé zansèt an-nou sòti la, pwan tibwen tè Gwadloup, koté kaz a-w, mété adan on bokal, menné-y anba-la, épi ay simé-y adan on senmityè, aprésa pwan tibwen tè anba-la adan menm bocal-la, é viré an Gwadloup èvè-y pou simé-y douvan pòt a kaz a-w ! Sé pou rékonsilyé sa i pasé yè èvè sa ka pasé jòdi. »

Sé sa an fè ! Mé kouté kijan sa pasé.

Kidonk, an té tini on fanmi Osénégal, i té envité-mwen vini, kifè an pwofité pou té ay a Goré. Lè ou Dakar, fo ou  pwan on bato-lotobis-navèt pour ay asi lilèt Gorée. Lè an vwè lakantité touris asi bato-la k’ay pasé lajouné asi lilèt-lasa an té pou ja konpwann an té adan on biznès-touristik.  Mé awa, an pa penga sa, mwen Sokrat, an té adan trip an mwen, an té vlé woufè chimen alanvè a dotwa sé gangann an-nou la.

Lanmè-la té bèl, rivé Gorée, syèl-la té bèl, an té vini pou dòmi adan on lotèl é déviré Dakar landèmen. An suiv guid-la èvè tou sé touris-la, an vizité lajòl-la, ola yo té ka fèmé  chenné sé nèg-la, an rivé douvan sa yo kriyé « la porte du non-retour » ka bay asi lanmè-la, la yo té ka baké sé prizonnyé-la asi détwa ti-kannòt pou menné-yo asi sé gran bato-négriyé la.

Pannan tout visit-la , té tini moun ka kouté, ka palé, ka pozé gid-la kèksyon si kèksyon. Mwen an pa té sav poukisa, an té an boulvès, kè an-mwen té ka bat on kalenda anrajé, sitèlman fò, an jis kwè an té ké tonbé mal : an té kòlè, an té pè, an té wont, wont pou zansèt an-nou, wont pou limanité….

Jou-lasa, lè an viré an lotèl-la, mwen ay lonji kò an-mwen : an té ni lafyèv é frison, an té ka gligliyé. Yo mandé on dòktè vini vwè-mwen pou sav si a pa té maladi palidizm an té ni. An di-y kijan, pannan tout vizit-la, an té manjé on kòwné grenn baobab yo ka kriyé « pain de singe » ; machann ka vann sa bò chimen konsidi sé pistach. Doktè-la di-mwen grenn baobab tini onlo vitamin C é sé sa kifè on fè alèji, mé dèmen tout biten-la ké ay plibyen.Tout lannuit-la  an pasé a Goré la, an pasé-y ka gligliyé k’on griv tranblèz ! Landèmen maten an té gyéri !

Mwen,  an ka kwè sa i rivé-mwen la, sé sa yo ka kriyé on réYaksyon épijénétik  konsidiré on koul loraj a on  pakyèt santiman mélanjé. Si zòt pa konnèt ka yo ka kriyé  chòk « épijénétik », chèché, zòt ké konpwann.

Détwa lanné apré an wou-déviré Goré, mé kou-lasa, an té kon sé lézòt touris-la. Ayen pa rivé-mwen.

Adan dé jou an kay pwan chimen OUIDAH adan péyi Bénen…èvè tibwen tè péyi Gwadloup.

Mizi an mizi an ké anba-la an ké rakonté-zòt ! Solèy !

Connexion utilisateur

Dans la même rubrique

Commentaires récents

  • KREYOLAD 1144 - La CTM an dèch

    Petit point de vocabulaire ...

    yeg

    21/09/2026 - 13:11

    Je n'ai pas "jeté la pierre" (donc critiqué violemment) à Jid. Lire la suite

  • KREYOLAD 1144 - La CTM an dèch

    "AN DECH" C'EST DE...

    Albè

    21/09/2026 - 11:02

    ...l'argot franchouillard ! Lire la suite

  • KREYOLAD 1144 - La CTM an dèch

    Jid ,ou ka désivwè mwen !!

    yeg

    21/09/2026 - 10:34

    J'ai trouvé dans ton texte des phrases qui auraient pu avoir une tournure bcp plus créole.Elles Lire la suite

  • Qui a vidé la banque des békés? - COMPTES ET MECOMPTES ANTILLAIS

    CE NE SONT PAS DES...

    Albè

    19/09/2026 - 11:08

    ...Arabo-musulmans et donc il ne faut pas du tout les foutre en tôle !

    Lire la suite
  • I kité 4 fanm nan labim-solo

    PAUVRE NAZE !

    Albè

    19/09/2026 - 10:47

    "Tiers-Monde" n'existait pas non plus "dans la langue française officielle" comme tu dis bêtement Lire la suite

  • I kité 4 fanm nan labim-solo

    Tu nous fait chier avec ton "papillonisme" à la con !!

    yeg

    19/09/2026 - 09:16

    Ce mot n’existe pas dans la langue française officielle notamment dans la dernière édition du dic Lire la suite

  • Barbade - Le gouvernement « prévoit de breveter les découvertes microbiennes liées aux sargasses, ce qui pourrait générer des gains commerciaux importants pour les Barbadiens ».

    des crétins français comme vous!!!!

    @Lidé

    19/09/2026 - 02:07

    ne crachez pas sur les martiniquais , vous ètes pire, toujours à défendre vos maitres blancs.
    Lire la suite

  • Asiparé fanm-lan té ka kònen'y !

    SE BLAN-TALA...

    Albè

    18/09/2026 - 19:46

    ...komik. Zot pa sav ki lè zot ka mayé épi Antiyèz fok zot maré ren-zot ?

    Lire la suite
  • Barbade - Le gouvernement « prévoit de breveter les découvertes microbiennes liées aux sargasses, ce qui pourrait générer des gains commerciaux importants pour les Barbadiens ».

    Pendant ce temps là.......

    yeg

    18/09/2026 - 11:31

    Les Mquais les récupèrent par milliers de tonnes ,les font sêcher ( je crois) et vont les ré-imme Lire la suite

  • Qui a vidé la banque des békés? - COMPTES ET MECOMPTES ANTILLAIS

    Réponse à @Lidé

    yeg

    17/09/2026 - 17:56

    Tout à fait d'accord ...et très vite !!

    Lire la suite