Lang kréyol la fè anchay vansé-douvan (progrès) dépi siek-la ki fini bout-la. Jòdi-jou, menm sa ki rayi'y pa noz vréyé méprizasion ba'y ek kriyé'y "patwa" ankò. Men, es sa lé di ki lang-lan vini kon nenpot kiles lang asou latè, ki i vini mapipi ?
Piespa !
Pòko antouléka. Poutji ? Sé davwè adan lavi an lang ni pliziè koraj (obstacle) pou rivé janbé avan lang-lan pé di i met kò'y. Dabò-pou-yonn, fok sé moun-la ki ka palé'y la rivé admet ki sa ki ka sòti nan bouch-yo a sé pa pawol initil mé pawol ki sérié. Dézienm bagay : fok sé moun-lan konpwann ki sa nésésè matjé lang-lan ek fok yo mété doubout an sistenm lékriti ba'y. Twazienm bagay : fok yo sèvi épi sistenm lékriti-tala pou sa matjé liv, jounal, pankat, non lari oben kartié, piblisité kisasayésa...(etc...). Katriyem bagay : fok lang-lan rantré adan lékol, linivèsité, lajistis, ladministrasion, légliz kivédi (c'est-à-dire) toupatou. Sentjem bagay : fok sèvi lang-lan pou sa transbòdé (traduire) liv ki matjé adan dot lang davwè (parce que) sa ka blijé lang-lan sòti adan adoumanman'y (zone de confort).
Lè zot wè tout lo bagay-tala érisi fet, ni an dènié-dènié larel pou sa janbé avan lang-lan vini an lang toutafetman djok : fok matjé bagay ki siantifik. Sé sa ki pli red la davwè adan Lasians ni anchay vokabilè, anchay lidé, anchay démonstraksion ki lang kréyol la pa abitié esprimen. Sé pa kréyol li-yonn ka bité anlè kalté masonn-tala : an lang kon fwansé, abo i wototo, ka pwan bon fè adan sektè Lenfowmatik la. I blijé sèvi épi anchay mo anglé kontel "hardware", "software" oben "spam". Erez-di-bonnè, ni langis fwansé ka djoubaké (travailler dur) pou sa kréyé mo-nef (néologisme) ki kay ranplasé sé mo anglé tala.
Pou kréyol, sé dépi atjelman fok nou koumansé katjilé asou zafè lang siantifik la. Nou pé pa atann davwè lasians ka vansé gran balan chak jou ek nou pé rivé an lè éti kréyol pé ké pé suiv ankò. Mi yonndé teks asou astwofizik :
. https://fondaskreyol.org/article/lawonn-bel-zanno-se-ki-sa
. https://fondaskreyol.org/article/bidim-blo-a-sa-sa-ye-an-vre
. https://fondaskreyol.org/article/yonnde-katjil-asou-fondas-floko-kosmos
Kon nou ka rimatjé, sé pa rédi chez bò tab ki la, mé si zot wè nou pa fè débriya adan sektè lasians-lan, kréyol ké toujou rété an ti lang folklorik...
L'infirmière e ton EHPAD chargée de changer tes couche-culottes quatre fois par jour te cherche d Lire la suite
Vous remarquerez que l'auteur du commentamensonge "Pauvre inculte"..s'étend longuement sur la not Lire la suite
Et c'était du privé ! Lire la suite
...sur le sort des Israélites, tu ferais mieux, pauvre naze, de t'occuper du sort de tes compatri Lire la suite
Voilà une exemple d'antisémitisme récent, espèce de BOUFFON ! Lire la suite
Voltaire a écrit ça il y a environ 276 ans !!!! Lire la suite
...de tous ces enfants Juifs français victimes de la Rafle du Vel d'Hiv' ? Lire la suite
1) Je n'ai jamais lu d'articles ni de livres faisant passer "les Arabes et les Noirs" (donc dans Lire la suite
"Tout moun sav sé Neg ki ni pli gwo lolo asou latè" ...anchay létid siantifik... . Lire la suite